Bij een dreigende overstroming of natuurbrand telt elke minuut. Toch duurde het beantwoorden van de belangrijkste vraag, krijgen we iedereen op tijd het gebied uit, tot voor kort maanden: een externe verkeersstudie, een dik rapport, en verouderde conclusies zodra de situatie veranderde. De evacuatietool op het Digitwin-platform verandert dat. Veiligheidsregio’s en Rijkswaterstaat rekenen evacuatiescenario’s nu zelf door, en opnieuw door, zodra dat nodig is.
Grootschalige evacuaties voorbereiden in de digital twin
De evacuatietool is een module op het Digitwin-platform, ontwikkeld door Argaleo en TU Delft in opdracht van de zes zuidelijke veiligheidsregio’s en Rijkswaterstaat. De tool simuleert hoe een gebied leegstroomt bij een evacuatie: welke routes vollopen, waar knelpunten ontstaan en hoeveel tijd nodig is om inwoners en toeristen in veiligheid te brengen.
Onder de motorkap draait het MARPLE-verkeersmodel van Rijkswaterstaat en TU Delft. Maar dat merk je als gebruiker niet: je kiest op de kaart welk gebied ontruimd moet worden en waar mensen naartoe gaan, en de tool rekent het door. De resultaten verschijnen als 3D-visualisatie in de digital twin, met verkeersstromen, filevorming per gebied en grafieken van het verloop in de tijd. Zo wordt een complexe verkeerskundige analyse direct begrijpelijk voor iedereen aan de crisistafel.
Wat kun je ermee?
Realistische scenario’s, zelf ingesteld
Een evacuatie verloopt nooit volgens het boekje. Een deel van de bevolking blijft thuis ondanks het advies, een deel is al vertrokken voordat het officiële bevel komt, en niet iedereen heeft eigen vervoer of kan zichzelf redden. In de evacuatietool stel je die werkelijkheid per gebied in: het aandeel thuisblijvers, reeds vertrokkenen, toeristen, niet-zelfredzamen en personen zonder transport, de voertuigbezetting en de vertrekcurve. Voor elke parameter is een wetenschappelijk onderbouwde bandbreedte beschikbaar, zodat je niet hoeft te gokken.
Maatregelen testen voordat het erop aankomt
Wat gebeurt er als een cruciale brug wegvalt? Helpt het om verkeer over een andere route te sturen? In de tool sluit je wegvakken of hele gebieden af en zie je direct het effect op de uitstroom. Zo toets je evacuatieplannen en verkeersmaatregelen vooraf, in plaats van tijdens de crisis te ontdekken dat een route vastloopt. Verschillende scenario’s naast elkaar maken bestuurlijke keuzes onderbouwd: niet op onderbuikgevoel, maar op doorgerekende varianten.
Resultaten die iedereen begrijpt
De uitkomsten verschijnen niet als tabellenboek, maar als bewegend beeld in de digital twin: verkeersstromen als animatie over het netwerk, wachtrijvorming per herkomstgebied in 3D, en tijdreeksgrafieken van het in- en uitgaande verkeer. Een burgemeester, operationeel leider of omgevingsmanager ziet in één oogopslag waar het knelt. Dat maakt de tool net zo waardevol in de planvormingsfase als in oefeningen en bestuurlijke afstemming.
Bewezen in de praktijk
De evacuatietool is ontwikkeld binnen het Fieldlab Zuid6, met Veiligheidsregio Zeeland als testgebied, en vervolgens uitgebreid getest en doorontwikkeld met veiligheidsregio’s Utrecht, Groningen, Limburg-Noord en Fryslân en verschillende afdelingen van Rijkswaterstaat. Daarmee is de werking gevalideerd in uiteenlopende gebieden, van kust tot rivierenland. Lees hoe de tool tot stand kwam, of bekijk waarom de evacuatietool genomineerd werd voor de Computable Award 2026 in de categorie Overheidsproject van het Jaar.
Net als de rest van het Digitwin-platform is de evacuatietool volledig ontwikkeld door een Nederlands team en draait de toepassing op Nederlandse servers: digitaal soeverein, zonder afhankelijkheid van buitenlandse cloudplatformen.
Veelgestelde vragen
Voor wie is de evacuatietool bedoeld?
Voor veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat, gemeenten en provincies die zich voorbereiden op grootschalige evacuaties, bijvoorbeeld bij dreigende overstromingen, natuurbranden of incidenten met gevaarlijke stoffen. Adviseurs crisisbeheersing werken er zelf mee, zonder verkeerskundige achtergrond.
Welke evacuatiescenario’s kun je doorrekenen?
Elk scenario waarbij een gebied ontruimd moet worden. Je kiest herkomstgebieden en bestemmingen op de kaart, stelt de vertrekparameters in en rekent het scenario door. Wegafsluitingen en verkeersmaatregelen voeg je direct toe.
Hoe realistisch zijn de simulaties?
De simulaties draaien op het MARPLE-verkeersmodel van Rijkswaterstaat en TU Delft, dat al jaren wordt gebruikt voor verkeersanalyses. De vertrekparameters zijn wetenschappelijk onderbouwd en de tool is gevalideerd met meerdere veiligheidsregio’s.
Heb ik verkeerskundige kennis nodig?
Nee. Wat eerst een aparte studie van specialisten was, is nu een scenario dat een adviseur zelf instelt en doorrekent. De resultaten zijn direct bruikbaar aan de crisistafel.
Werkt dit ook buiten Nederland?
De methode is generiek: de tool werkt op elk wegennetwerk waarvoor netwerk- en bevolkingsdata beschikbaar is. Neem contact op om de mogelijkheden voor uw gebied te bespreken.
Zien wat de evacuatietool voor uw gebied kan betekenen?
We laten de tool graag zien op uw eigen gebied, met uw eigen scenario’s.