Een sensor in het wegdek kan meer vertellen dan of het glad is. Maar wie bij een gemeente met data werkt, weet hoe het in de praktijk gaat: elke toepassing heeft een eigen dashboard, exporteren kan vaak niet, en bij elke nieuwe beleidsvraag begint het verzamelen opnieuw. De gemeente Helmond pakt dat samen met KPN en Argaleo bij de bron aan: data uit verschillende systemen komen veilig en gecontroleerd bij elkaar in de Digitwin, en zijn daarmee voor élke opgave bruikbaar, van gladheid tot hittestress.
Elke toepassing z’n eigen dashboard
Datagedreven werken is niet nieuw voor Helmond. De stad werkt al jaren met slimme verkeerslichten, sensoren en digitale modellen. Maar in de praktijk betekende dat: voor elke toepassing een apart dashboard, inloggen op vijf systemen voor één vraag, en data die het systeem van de leverancier niet uit komt. Wie iets wilde combineren, was aangewezen op knip- en plakwerk in Excel, of huurde er een adviesbureau voor in.
En de vragen nemen alleen maar toe. Tot 2040 groeit Helmond naar zo’n 115.000 inwoners, met circa 15.000 nieuwe woningen, druk verkeer, netcongestie en klimaatverandering. Om daarop te reageren, wil de gemeente beter gebruikmaken van de data die er al zijn.
‘De vraag was onder andere hoe we sensoren die er al zijn voor meerdere opgaven kunnen gebruiken.’
Wiebe Quekel, beleidsambtenaar Stedelijke Innovatie, gemeente Helmond
Veilige ingang voor data
Daar komt de KPN Data Services Hub in beeld. Sensordata van aangesloten leveranciers worden via deze hub ontsloten, waarbij KPN zorgt dat verschillende formaten op een eenduidige manier beschikbaar komen. Helmond houdt grip op de data die de gemeente via de hub deelt: via het platform regelt zij welke partijen toegang krijgen tot welke gegevens. Voor de beleidsmedewerker betekent dit: één plek om data aan te vragen, in plaats van per leverancier regelen wat waar vandaan moet komen.
Quekel ziet daarnaast meerwaarde in het bewaren van historische data. Zo kan de gemeente later reconstrueren welke informatie ten grondslag lag aan een besluit. Dat draagt bij aan een betrouwbare en transparante overheid, doordat inzichtelijk blijft hoe en op basis van welke informatie keuzes tot stand zijn gekomen.
Een uniforme stekkerdoos voor de Digitwin
Voor ons werkt de hub als een uniforme stekkerdoos. Sensorleveranciers werken met verschillende aansluitingen en formaten; via de KPN Data Services Hub krijgen wij de sensordata steeds op dezelfde manier binnen. Die data gebruiken we vervolgens in de Digitwin: een digitale weergave van de stad waarin sensordata, openbare bronnen en gegevens van de gemeente bij elkaar komen.
Zo worden losse meetwaarden zichtbaar in hun omgeving. Een temperatuur zegt op zichzelf weinig; de combinatie met woningen, bomen, wegen en plekken waar veel mensen komen, maakt de informatie bruikbaar. De uniforme ontsluiting bespaart de gemeente bovendien handwerk. In het dashboard van een leverancier ontbreekt nu een exportfunctie, waardoor collega’s van Quekel data zaten over te typen. Via de hub komen die gegevens straks rechtstreeks beschikbaar voor de Digitwin en andere toepassingen.
De Digitwin van Helmond: sensordata, openbare bronnen en gemeentelijke gegevens in één beeld
Wegdeksensor brengt hittestress in beeld
Hittestress laat goed zien wat deze aanpak kan opleveren. De sensoren in het wegdek meten onder meer temperatuur, verkeer en de toestand van het wegdek. Met deze gegevens kan een gemeente de gladheidsbestrijding ondersteunen, maar diezelfde gemeten wegdektemperatuur helpt ook bij een heel ander probleem: hitte in de stad. In de Digitwin wordt de temperatuur gecombineerd met informatie over bomen, bebouwing en de plekken waar mensen wonen of verblijven, aangevuld met openbare, geaggregeerde cijfers op wijkniveau over kwetsbare groepen en satellietbeelden.
Zo ziet de gemeente waar veel mensen aan hoge temperaturen worden blootgesteld. Dat helpt om te bepalen waar extra bomen, schaduw of koele verblijfsplekken het hardst nodig zijn, om koele routes in beeld te brengen en om later te meten of maatregelen effect hebben. Voor de ambtenaar die een raadsvraag over hitte krijgt, scheelt dat een compleet nieuw onderzoek: het antwoord komt uit data die er al is. Uiteindelijk doen we dit allemaal om de leefbaarheid van inwoners te verbeteren, precies waar we ook in andere gemeenten aan werken.
Niet telkens opnieuw beginnen
De technische verbinding tussen de sensoren, de KPN Data Services Hub en de Digitwin werkt inmiddels. De volgende stap is om de toepassingen samen met gemeentelijke afdelingen in de dagelijkse werkprocessen op te nemen. Daarmee wil Helmond af van het patroon waarin elk vraagstuk een los onderzoek of extern rapport oplevert dat na een jaar verouderd is: de analyse blijft staan en rekent gewoon mee met actuele data. Sneller, integraler en datagedreven besluiten dus.
De aanpak is vanaf het begin ingericht voor breder gebruik. Nieuwe sensorleveranciers kunnen via gestandaardiseerde koppelingen data aanleveren, zonder dat er voor iedere leverancier een apart dashboard nodig is. Wij kunnen de ontwikkelde verbindingen en analysemethoden hergebruiken voor nieuwe toepassingen, en andere gemeenten kunnen de aanpak uit Helmond als vertrekpunt nemen en aanpassen aan hun lokale situatie.
‘We moeten een fundament bouwen voor een nieuwe manier van kijken naar de stad. Als dit een olievlek wordt, versnellen we met zijn allen.’
Wiebe Quekel, gemeente Helmond
Jeroen Steenbakkers (Argaleo) en Wiebe Quekel (gemeente Helmond)
Benieuwd hoe data het verschil kan maken voor jouw gemeente?
Samen met KPN en de gemeente Helmond organiseren we een bijeenkomst waarin Wiebe Quekel meer over deze aanpak deelt. Meld je interesse via KPN, dan ontvang je een uitnodiging. Liever direct zien wat de Digitwin voor jouw stad kan betekenen? Plan een demo of neem contact op.
meer nieuws
Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze digital twin innovaties!
Samen met de gemeente Helmond en KPN brengt Argaleo sensordata, openbare bronnen en gemeentelijke gegevens veilig samen in de Digitwin. Dezelfde wegdeksensor helpt zo bij gladheidsbestrijding én hittestress.
Gemeente Den Haag: de Crowd Safety Manager (CSM) op het Digitwin-platform, ontwikkeld met TU Delft en Argaleo, is uitgegroeid tot structureel hulpmiddel binnen het Actieplan Kust, van meten naar voorspellen.
SmartwayZ.NL en Argaleo ontwikkelden Mobility Matching, een toepassing op het Digitwin-platform die voor 3.712 werklocaties laat zien welke duurzame mobiliteitsmaatregel het meeste effect heeft.
De nieuwe Wet weerbaarheid kritieke entiteiten maakt van weerbaarheid een doorlopend proces. Vier vragen die elke gemeente over het eigen gebied moet kunnen beantwoorden.
Samen met de gemeente Tilburg bouwt Argaleo op het Digitwin-platform een digitaal fundament voor de volledige weerbaarheidsopgave. De eerste toepassing: de noodsteunpuntenscan.
Jeroen Steenbakkers was te gast in de podcast Over AI in de Stad over de vraag hoe overheden AI verantwoord kunnen inzetten bij ruimtelijke vraagstukken.